Back to articles
Terug naar overzicht
Retour aux articles

Legaat in vruchtgebruik en in blote eigendom

par
by
door
Charlotte Malysse
le
on
op
4.5.2021

Een legaat in vruchtgebruik en blote eigendom is een legaat over een goed waarvan het eigendomsrecht gesplitst wordt in blote eigendom (het recht om over het goed te beschikken) en vruchtgebruik (het recht om van het goed te genieten en de inkomsten ervan te ontvangen).

Die techniek wordt vaak gebruikt bij erfenissen gepland met een testament. Via de splitsing van eigendomsrecht kan de erflater namelijk zijn erfenis organiseren, maar tegelijkertijd ook genieten van een gunstig fiscaal kader. Enkele van die voordelen zetten we voor u uiteen in dit artikel.

De kinderen en (nieuwe) partner beschermen

Wanneer een koppel gehuwd is en de partners gemeenschappelijke of eigen kinderen hebben, dan erft de langstlevende echtgenoot van rechtswege het vruchtgebruik over de nalatenschap. Is het koppel wettelijk samenwonend, dan krijgt de overlevende partner enkel het vruchtgebruik over de gezinswoning en inboedel. De overlevende feitelijk samenwonende partner heeft geen enkel erfrecht.

Met een testament kan de eerstoverleden partner, zelfs bij aanwezigheid van kinderen uit een vorig huwelijk, afwijken van de wettelijke regels voor de verdeling van de nalatenschap. Zo kan hij zijn partner, al dan niet in vruchtgebruik, bevoordelen binnen de grenzen van de wettelijke reserve voor de kinderen.

Rekening houdend met de regels rond de wettelijke reserve van de kinderen (het minimumaandeel dat zij van de erfenis moeten ontvangen), kan de erflater tot de helft van zijn vermogen nalaten aan zijn overlevende partner.

Als de erflater (een deel van) zijn vermogen in vruchtgebruik nalaat aan zijn partner, dan kan die partner van het vermogen en de inkomsten ervan genieten zonder daarbij de niet-gemeenschappelijke kinderen een deel van hun erfenis te ontnemen. Als ook die partner overlijdt, dan gaat het vruchtgebruik namelijk teniet ten voordele van de kinderen (die nochtans geen erfgenamen van de partner zijn). Daarbij geldt natuurlijk wel de voorwaarde dat het leeftijdsverschil tussen beide partners niet te groot is. Als dat wel het geval is, krijgen de kinderen de erfenis misschien wel nooit te zien.

Pas wel op voor de fiscale kosten. Die kunnen al snel hoog oplopen. Terwijl wettelijk samenwonenden het gunstigste tarief voor successierechten genieten in de drie gewesten, geldt dat niet altijd voor feitelijk samenwonenden. In het Vlaamse Gewest genieten feitelijk samenwonenden die op de dag van het overlijden minstens een jaar samenwoonden het gunstigste tarief. Als het gaat om de gezinswoning, wordt die periode verlengd tot minstens drie jaar samenwonen. In het Waalse Gewest en in het Brusselse Gewest worden feitelijk samenwonenden belast tegen het hoogste tarief.

Ziek of mindervalide kind beschermen

Ouders die de financiële toekomst van hun ziek of mindervalide kind na hun overlijden willen verzekeren, kunnen gebruik maken van een legaat in vruchtgebruik. Daarmee anticiperen ze ook op de fiscale nadelen die het overlijden van het kind zonder nakomelingen met zich kan meebrengen.

 Concreet betekent dit dat de ouders (een deel van) hun vermogen in vruchtgebruik nalaten aan het mindervalide kind en in blote eigendom aan hun andere kinderen. Zo zal het mindervalide kind vruchtgebruiker worden van het goed, waardoor hij het goed mag gebruiken en/of de inkomsten ervan ontvangt. Tegelijkertijd kan het kind geen beslissingen nemen over het beheer van het goed zonder toestemming van de blote eigenaars. Bij het overlijden van het mindervalide kind, gaat het vruchtgebruik zonder successierechten over naar de blote eigenaars.

De beschikkingsbevoegdheid van een meerderjarig kind beperken

Vanaf hun 18e verjaardag kunnen meerderjarige kinderen hun eigendom naar eigen goeddunken gebruiken. Dat betekent echter niet dat zij volwassen genoeg zijn om aanzienlijke vermogens te beheren.

Indien de ouders van een meerderjarig kind van oordeel zijn dat hun kind niet klaar is om een groot vermogen te beheren, dan kunnen zij het vruchtgebruik ervan aan een andere persoon nalaten. Dat zijn vaak de grootouders, aangezien de waarde en de duur van hun vruchtgebruik beperkt zijn.

Zo kan men de beschikkingsbevoegdheid van een kind voor een bepaalde periode beperken.

Bedrag aan successierechten verminderen

Het vruchtgebruiklegaat heeft een dubbel fiscaal voordeel.

Enerzijds kan men er de progressieve tarieven van successierechten mee doorbreken door de nalatenschap te verdelen tussen een vruchtgebruiker en blote eigenaar. Dat betekent namelijk dat bij het overlijden van de erflater de belasting niet berekend wordt op de waarde van het goed in volle eigendom voor één begunstigde, maar wel op de respectievelijke delen in handen van de vruchtgebruiker en blote eigenaar. 

Anderzijds zal de blote eigenaar volle eigenaar worden zonder successierechten te moeten betalen wanneer de vruchtgebruiker overlijdt.

Met het legaat in vruchtgebruik en in blote eigendom kan men de overdracht van het vermogen dus optimaliseren. Neem de tijd om uw successiedoelstellingen goed te analyseren en bespreek ze met uw adviseur. Die zal u verder informeren, rekening houdend met uw persoonlijke wensen en behoeften.